Rekompensata 40 EUR za odzyskiwanie należności, komu się należy

Rekompensata za koszty odzyskiwania należności to prawo, z którego korzysta zaledwie 10–15% polskich przedsiębiorców, mimo że przysługuje z mocy ustawy każdemu wierzycielowi B2B przy każdej przeterminowanej fakturze. Wartość: 40, 70 lub 100 EUR, w zależności od kwoty wierzytelności. Bez wykazywania kosztów, bez negocjacji, automatycznie. Ten przewodnik wyjaśnia, kiedy rekompensata przysługuje, jak ją prawidłowo naliczyć i jak doliczyć do wezwania do zapłaty.

Co to jest rekompensata za koszty odzyskiwania należności?

Rekompensata to ustawowe, ryczałtowe świadczenie należne wierzycielowi w transakcjach handlowych B2B w przypadku opóźnienia w zapłacie przez dłużnika. Reguluje ją art. 10 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.

Idea jest prosta: gdy dłużnik się spóźnia, wierzyciel ponosi koszty na próbę odzyskania pieniędzy: telefon do dłużnika, e-maile, wezwania do zapłaty, ewentualnie prawnik lub firma windykacyjna. Ustawodawca nie chciał zmuszać wierzycieli do skrupulatnego dokumentowania każdej minuty spędzonej na odzyskiwaniu należności, więc wprowadził ryczałt, kwotę zryczałtowaną, należną z mocy prawa bez konieczności wykazywania rzeczywistych kosztów.

Stawki rekompensaty 2026

Wysokość rekompensaty zależy od wartości pojedynczej należności i wynosi:

Kwota EUR przeliczana jest na PLN według średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. Termin wymagalności to dzień następny po terminie płatności faktury.

Przykład: faktura ma termin płatności 15 marca 2026, wymagalność powstaje 16 marca 2026. Do przeliczenia rekompensaty bierzemy średni kurs euro NBP z ostatniego dnia roboczego lutego 2026.

Komu przysługuje rekompensata?

Rekompensata przysługuje wierzycielowi gdy spełnione są łącznie warunki:

• Obie strony są przedsiębiorcami — relacja B2B
• Transakcja to odpłatne świadczenie wzajemne — typowo: sprzedaż towaru lub usługi za fakturą VAT
• Dłużnik opóźnił się z zapłatą — choćby o jeden dzień po terminie płatności
• Wierzyciel spełnił swoje świadczenie — dostarczył towar, wykonał usługę

Co istotne: rekompensata przysługuje niezależnie od tego, czy wierzyciel rzeczywiście poniósł koszty odzyskiwania należności. Nawet jeżeli dłużnik zapłacił po jednym dniu opóźnienia bez konieczności wysyłania jakichkolwiek wezwań, rekompensata formalnie się należy.

W praktyce jednak: jeżeli dłużnik zapłacił szybko po pierwszym przypomnieniu, większość wierzycieli rezygnuje z dochodzenia rekompensaty, żeby zachować dobre relacje z klientem. To wybór biznesowy, nie prawny: z punktu widzenia ustawy rekompensata należy się i tak.

Jedna faktura = jedna rekompensata

Kluczowa zasada: rekompensata należy się za każdą przeterminowaną transakcję osobno, nie za całą zaległość wobec danego dłużnika.

Przykład: dłużnik nie zapłacił trzech faktur, każda po 30 000 zł. Wierzyciel ma prawo do trzech rekompensat po 70 EUR, czyli łącznie 210 EUR (~900 zł). Nie do jednej rekompensaty 100 EUR od sumy 90 000 zł.

Sąd Najwyższy w uchwale z 11 grudnia 2015 r. (III CZP 94/15) potwierdził: rekompensata jest należna od każdej transakcji handlowej, nie od stosunku prawnego. Każda osobna faktura to osobna transakcja.

Czy rekompensatę można umownie wyłączyć?

Nie. Klauzule umowne wyłączające lub ograniczające prawo wierzyciela do rekompensaty są nieważne z mocy prawa. Wynika to z art. 13 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom, przepisy dotyczące odsetek i rekompensaty są semi-imperatywne na korzyść wierzyciela.

Klauzule typu "strony wyłączają stosowanie art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu opóźnieniom" lub "rekompensata nie przysługuje w niniejszej umowie" są bezskuteczne. Sąd nie uwzględni takiego zapisu, nawet jeżeli obie strony go podpisały.

To jeden z mechanizmów ochrony słabszej strony w transakcjach B2B, zwłaszcza małych firm wobec dużych korporacji, które w standardowych umowach próbują wymuszać rezygnację z ustawowych praw.

Kiedy rekompensata NIE przysługuje?

Rekompensata nie należy się w sytuacjach:

• Relacja konsument–przedsiębiorca — gdy dłużnikiem jest konsument, ustawa o transakcjach handlowych nie ma zastosowania
• Pożyczki pieniężne — pożyczka nie jest "odpłatnym świadczeniem wzajemnym" w rozumieniu ustawy
• Wynagrodzenia z umów o pracę — regulowane odrębnymi przepisami
• Świadczenia jednostek sektora publicznego — niektóre szczególne przypadki, gdzie stosuje się odrębne przepisy
• Należności wynikające z czynów niedozwolonych — np. odszkodowania z OC
• Roszczenia, które nie wynikają z transakcji handlowej — np. zwrot pożyczki prywatnej

Jak doliczyć rekompensatę do wezwania do zapłaty

Profesjonalne wezwanie do zapłaty zawiera rekompensatę jako osobną pozycję w wyliczeniu. Wzór sformułowania:

Powołanie konkretnego przepisu (art. 10 ust. 1 pkt 2) zwiększa profesjonalny ton pisma i utrudnia dłużnikowi argumentowanie, że rekompensata mu się nie należy. Większość dłużników po prostu zapłaci, nie próbując kwestionować pozycji opartej na konkretnym artykule ustawy.

VAT od rekompensaty?

Nie. Rekompensata nie jest wynagrodzeniem za usługę w rozumieniu ustawy o VAT, to ryczałtowe świadczenie ustawowe, podobnie jak odsetki za opóźnienie. Nie wystawia się faktury VAT, tylko notę obciążeniową lub po prostu dolicza pozycję do wezwania do zapłaty.

To samo dotyczy odsetek, nie podlegają VAT i nie dokumentuje się ich fakturą VAT.

Rekompensata a koszty windykacji

Jedno z często zadawanych pytań: czy oprócz rekompensaty mogę żądać zwrotu rzeczywistych kosztów windykacji (np. wynagrodzenia kancelarii prawnej)?

Tak, ale tylko jeżeli rzeczywiste koszty przekraczają kwotę rekompensaty i jeżeli wierzyciel jest w stanie te koszty udokumentować. Wówczas można żądać "kosztów odzyskiwania należności w wysokości rzeczywistych kosztów", z zaliczeniem rekompensaty już otrzymanej.

W praktyce: dla małych i średnich wierzytelności rekompensata 40/70/100 EUR pokrywa typowe koszty odzyskiwania (maile, telefony, wezwania) z naddatkiem. Sięganie po rzeczywiste koszty ma sens dopiero przy dużych wierzytelnościach, gdzie kancelaria prawna wystawiła fakturę na kilka tysięcy złotych.

Czy żądać rekompensaty zawsze, czy wybiórczo?

To pytanie biznesowe, nie prawne. Z punktu widzenia ustawy rekompensata zawsze się należy. Z punktu widzenia praktyki:

• Stały klient, jednorazowe opóźnienie, szybka reakcja na przypomnienie — wielu wierzycieli pomija rekompensatę żeby nie psuć relacji
• Klient powtarzający opóźnienia — rekompensata działa wychowawczo, warto naliczać konsekwentnie
• Klient ignorujący wezwania — rekompensata to dodatkowy element presji finansowej
• Sprawa w sądzie — żądanie rekompensaty jest standardem, nie ma powodu z niej rezygnować

FAQ — rekompensata 40/70/100 EUR

Czy mogę żądać rekompensaty bez wcześniejszego wezwania?

Tak. Rekompensata przysługuje z mocy prawa od dnia opóźnienia, niezależnie od tego, czy wierzyciel wysłał wezwanie do zapłaty. Wezwanie służy tylko poinformowaniu dłużnika o żądaniu zapłaty, nie powstaniu prawa do rekompensaty.

Czy rekompensata sumuje się z odsetkami?

Tak, oba świadczenia są niezależne. W wezwaniu do zapłaty pojawiają się jako dwie osobne pozycje: odsetki za okres opóźnienia + rekompensata 40/70/100 EUR.

Co jeżeli dłużnik zapłaci tylko kwotę główną, bez rekompensaty?

Można dochodzić rekompensaty osobnym wezwaniem albo pozwem o samą rekompensatę. W praktyce mała kwota rekompensaty często sprawia, że wierzyciele odpuszczają, ale przy systematycznym podejściu można konsekwentnie żądać.

Po jakim czasie rekompensata się przedawnia?

Rekompensata przedawnia się razem z roszczeniem głównym, dla większości roszczeń wynikających z prowadzenia działalności gospodarczej to 3 lata.

Czy rekompensata przysługuje od podmiotów publicznych?

Tak. Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom obejmuje także transakcje, w których dłużnikiem jest jednostka sektora finansów publicznych (urząd, gmina, szpital itp.). Tu rekompensata też się należy, choć w praktyce egzekucja jest trudniejsza.

Czy mogę żądać rekompensaty w euro?

Praktyka i orzecznictwo wskazują, że rekompensata jest wyrażona w EUR, ale dochodzona w PLN według kursu NBP z odpowiedniej daty. Można żądać kwoty wyrażonej w PLN, to forma standardowa.

Podsumowanie

Rekompensata 40, 70 lub 100 EUR za koszty odzyskiwania należności to jedno z najbardziej niedocenianych praw wierzyciela B2B w polskim systemie prawnym. Przysługuje z mocy ustawy, nie wymaga dokumentowania kosztów, należy się za każdą przeterminowaną transakcję osobno i nie można jej umownie wyłączyć.

Trzy zasady do zapamiętania. Po pierwsze: rekompensata to nie kary umowne ani nie odsetki, to osobne świadczenie. Po drugie: jedna faktura = jedna rekompensata, więc przy wielu nieopłaconych fakturach kwoty się sumują. Po trzecie: zawsze powołuj konkretny przepis (art. 10 ust. 1 ustawy z 8 marca 2013 r.), to zwiększa profesjonalny ton pisma i utrudnia kwestionowanie żądania.

A jeżeli dłużnik konsekwentnie ignoruje wezwania i należność jest poważna, zamów bezpłatną analizę sprawy w SellSafe. Sprawdzimy szanse na odzyskanie należności i zaproponujemy optymalną ścieżkę: windykację polubowną, sądową lub sprzedaż wierzytelności.